پایگاه خبـری انصارنیوز

«خرده فرهنگ‌ها»، «شيطان پرستى»، «تصوف»، «كثرت‌گرايى»، «فمينيسم»، «بهائيت»، «تجددگرايى»، «سنت‌گرايى»، «مكتب تفكيك» و «هايدگرى‌ها»

---

نام كتاب: جريان هاى فكرى ايران معاصر

مؤلف: دكتر عبدالحسين خسروپناه

ناشر: انتشارات وثوق

ويراستار: محمدجواد شريفى

چاپ اول: تابستان 1384

 

تارنگار نویسنده:

موسسه حکمت نوین اسلامی

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

            مقدمه مؤلف       …9

 

گفتار اول:جريان شناسى گفتمان انديشه

فصل اول: تحليلى بر جريان هاى فكرى و فرهنگى معاصر ايران   …13

                        دوره شناسى نظام اجتماعى         …13

                        مهمترين جريان هاى فكرى و فرهنگى معاصر ايران       …14

                        1. جريان خرده فرهنگ ها   …17

                        2. جريان شيطان پرستى   …21

                        3. جريان تصوف گرايى       …21

                        4. جريان كثرت گرايى        …25

                        5. جريان فمينيستى         …30

                        6. جريان بهائيت   …32

                        7. تجددگرايى افراطى        …33

                        8. سنت گرايى    …35

                        9. مكتب تفكيك   …37

                        10. جريان هايدگرى ها      …38

                        11. جريان تجددستيزى      …41

                        13. جريان روشن فكرى تجددپذير     …43

            پرسش ها و پاسخ ها       …46

            فصل دوّم: جستارى در تصوفـ          …52

                        عوامل پيدايش تصوف در اسلام       …55

                        فرقه هاى صوفيه  …60

                        فرقه ى ذهبيه      …62

                        معروف كرخى كيست؟       …63

                        بريدگى مشايخ ذهبيه       …64

                        مهمترين بدعتها و انحرافات فرقه هاى صوفيه  …66

                        شبهات صوفيه     …70

                        ديدگاه فقهاى شيعه          …75

 

گفتار دوّم: جريان شناسى روحانيت و روشنفكرى

فصل اوّل: گفتمان سياسى شيخ فضل الله نورى و ميرزاى نائينى           …84

                        تبيين فرضيه        …88

                        چيستى حكومت نزد مرحوم نائينى و شيخ شهيد      …89

                        حكومت اسلامى و ولايت فقيه نزد مرحوم نائينى و شيخ شهيد …94

                        قدر مقدور نزد مرحوم نائينى و شيخ شهيد    …96

                        مجلس شورا، قانون اساسى، آزادى و مساوات نزد نائينى و شيخ فضل الله         …102

فصل دوم: جريان هاى روشنفكرى در ايران معاصر        …114

                        روشن فكرى در ايران         …117

                        جريان هاى روشن فكرى    …119

                        اشكالاتى بر ديدگاه روشن فكران متدين        …138

                        ديدگاه برگزيده در مسئله ى انحطاط …143

                        حل تعارض دين دارى و تجدّد           …145

 

گفتار سوم: جريان شناسى تجدد گرايى

فصل اول: تجددگرايى و ديندارى       …150

                        مفهوم مدرنيته    …151

                        مفهوم مدرنيسم  …152

                        مفهوم مدرنيزاسيون         …152

                        مدرنيته و توسعه  …152

                        غربى بودن مدرنيته و تجدد …153

                        مفهوم دين و اسلام          …154

                        تقابل دين و مدرنيته          …155

                        مبانى مدرنيسم  …161

                        راه حل برگزيده     …179

فصل دوّم: مبانى معرفت شناختى مدرنيسم …185

                        معرفت شناسى اسلام     …188

                        معرفت شناسى مدرنيسم …190

                        مكتب عقل گرايى …191

                        مكتب تجربه گرايى           …192

                        مكتب فلسفه ى استعلايى كانت    …193

                        مكتب نسبى گرايى          …194

فصل سوم: دستاوردهاى مدرنيسم (آزادى)   …199

                        1. رابطه ى آزادى و خدا محورى       …201

                        2. رابطه ى آزادى با حكومت دينى   …203

                        3. رابطه ى آزادى با جامعه ى دينى  …204

فصل چهارم: دستاوردهاى مدرنيسم (دمكراسى ليبرال)          …212

                        ويژگى هاى ليبرال دمكراسى          …218

                        ويژگى هاى مردم سالارى دينى      …221

فصل پنجم: دستاوردهاى مدرنيسم (تولرانس)           …229

                        خاستگاه هاى تساهل در غرب       …231

                        مدارا در اسلام     …233

                        چالش هاى مدارا و خشونت           …

 

 

لینک دانلود متن کتاب 686KB   +  یا  +

 

 

 

 

یک خبر

خسروپناه با دو کتاب جديد مي‌آيد

 

حجت الاسلام دکتر عبدالحسين خسروپناه با رونمايي از دو کتاب بحث‌برانگيز در نمايشگاه بين‌المللي کتاب تهران همچنان حضور فعالي در جامعه فکري ايران خواهد داشت.

 

شبکه ايران ـ گروه انديشه: حجت الاسلام والمسلمين دکتر عبدالحسين خسروپناه؛ مدير گروه فلسفه و حکمت پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، از نويسندگان و متفکران فعال اين سالهاست. چراکه توانسته در ابتداي دهه پنجم زندگي خودش در حوزه دين‏شناسي، کلام جديد و فلسفه اسلامي 10 عنوان کتاب را به جامعه فکري ايران تقديم داشته است.

 

«کلام جديد»، «انتظارات بشر ازدين»، «قلمرو دين»، «گستره شريعت»، «فلسفه هاي مضاف»، «جامعه مدني و حاکميت ديني»، «آسيب شناسي جامعه ديني»، «جريان هاي فکري معاصرايران» و... بخشي از آثار چاپ شده اوست.

 

رفت و آمد هفتگي او به تهران و حضور فعال در مناظرات و کرسي‌هاي نظريه پردازي باعث شد که آيت الله جعفر سبحاني به او لقب هشام بن حکم زمان را بدهند.

 

در گفت‌وگويي که خبرنگار انديشه شبکه ايران با دکتر خسروپناه داشت وي اعلام کرد جلد اول از دو مجموعه تحقيقاتي «فلسفه فلسفه» و «جريان شناسي» در نمايشگاه کتاب سال آتي رونمايي مي‌شود.

 

به گفته خسروپناه در صورت تدوين کامل مجموعه فلسفه فلسفه اسلامي، فلسفه اسلامي دگرگون خواهد شد لذا تاکنون براي بيان نظريه "فلسفه فلسفه اسلامي" در چندين نشست علمي و کرسي نظريه‌پردازي شرکت کرده است و در مجموع اين نشست‌ها با بازخوردهاي مثبت و منفي انديشمندان روبرو بوده است.

 

پيشتر او در خبري چارچوب و عناوين اين کتاب را اعلام کرده بود.

 

آسيب‌شناسي دين پژوهي

 

اثر دومي که از دکتر خسروپناه در ماه هاي آينده رونمايي مي‌شود کتاب «آسيب‌شناسي دين‌پژوهي» است که توسط انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي منتشر مي‌شود.

 

حجت‌الاسلام و المسلمين عبدالحسين خسروپناه، دانشيار و مدير گروه فلسفه و حکمت پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي در گفت‌وگو با سرويس انديشه شبکه ايران گفت: در راستاي تحقيقات بنده در مورد جريان‌هاي فکري معاصر ايران، کتاب «آسيب‌شناسي دين‌پژوهي» اثر بنده در اوايل سال آينده توسط انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي منتشر مي‌شود.

 

اين کتاب در قالب 4 بخش تدوين شده است که بخش‌هاي اين کتاب عبارتند از: 1. کلياتي آسيب‌شناسي‌؛ 2. دين‌شناسي بازرگان؛ 3. دين‌شناسي شريعتي؛ 4. دين‌شناسي سروش.

 

در بخش دوم کتاب که اختصاص به بررسي دين‌شناسي مهندس بازرگان دارد در 5 فصل ذيل تدوين شده است: فصل اول، مراحل شخصيتي وفکري و اجتماعي بازرگان؛ فصل دوم، امتيازها و ضعف‌هاي اجتماعي بازرگان؛ فصل چهارم، انتظارات بشر از دين از ديدگاه بازرگان؛ فصل پنجم، آسيب‌هاي دين پژوهي بازرگان.

 

بخش سوم کتاب به بررسي دين‌شناسي دکتر شريعتي مربوط است که خود در 15 فصل بررسي شده است: 1. زيست نامه فکري،

 

2. جريان‌هاي تأثيرگذار بر شريعتي شامل کانون نشر حقايق ديني، نهضت احياي ديني، جريان اصلاحات ديني، گرايش‌هاي فکري و فلسفي غرب. جريان مکتب تفکيک،

 

3. روش‌شناسي معرفت ديني؛ آسيب‌شناسي روش معرفت ديني؛

 

4. انسان‌پژوهي؛ آسيب‌‌شناسي انسان‌پژوهي؛

 

5. اسلام شناسي، چيستي مذهب و اسلام ، چيستي مکتب اسلام ؛ آسيب‌شناسي اسلام‌شناسي، اسلام‌شناسي توحيدي يا مارکسيستي، اسلام‌شناسي يا تاريخ اسلام، اسلام‌سرايي به جاي اسلام شناسي، خاتميت پيامبري.

 

فصل‌هاي ديگر اين بخش عبارتند از: 6. دين ايدئولوژيک؛ 7. پروتستانتيسم اسلامي؛ 8. شيعه‌شناسي؛ 9. امامت‌شناسي، آسيب‌شناسي نظريه امت و امامت؛ 10. امام حسين(ع) و شهادت؛ 11. اقتصاد اسلامي؛ 12.‌ روشنفکري‌ ديني؛ 13. بازگشت به خويشتن؛ 14. روحانيت؛ 15. تمدن، تجدد و غرب‌شناسي.

 

بخش چهارم اين کتاب به بررسي دين شناسي دکتر سروش اختصاص دارد که در 2 فصل تنظيم ذيل تدوين شده است:

 

فصل اول با موضوع فرايند فکري دکتر سروش و فصل دوم با موضوع معرفت‌شناسي سروش تنظيم شده است، در فصل اول در 2 بخش اصلي 1.فرآيند فکري سروش با رويکرد شخص‌محوري، 2. فرآيند فکري سروش با رويکرد جريان و موضوع محوري.

 

در بخش اول اين فصل با رويکرد شخص محوري، 4 رويکرد را در فرآيند فکري سروش بررسي شده است:1. رويکرد صدرايي، رويکرد پوپري، رويکرد کانتي و گادامري، رويکرد شلايرماخري.

 

بخش دوم اين فصل، 4 مرحله فکري سروش را بررسي کرده شده است:1. دغدغه مقابله با مارکسيست‌ها، 2.دغدغه معرفت‌شناسي ديني و تأکيد بر نسبيت معرفت‌ديني، 3.تفسير گزاره و باورهاي ديني، دغدغه دين و تأکيد بر نسبيت معرفت آن؛ 4.نقد انديشه سياسي و اجتماعي اسلام

 

 

فلسفه فلسفه اسلامي

 

وي در مورد نظريه اش در مورد «فلسفه فلسفه اسلامي» گفت: فلسفه فلسفه اسلامي نظريه‌‌اي در صدد نوآوري در فلسفه اسلامي و تأسيس حکمت نوين اسلامي است که کتاب مذکور در قالب 8 گفتار ذيل تدوين شده است.

 

گفتار اول به چيستي و گونه‌هاي فلسفه‌هاي مضاف پرداخته شده است.

 

گفتار اول داراي 8 شاخه است: 1. چيستي فلسفه‌هاي مضاف؛ 2. گونه‌هاي فلسفه‌هاي مضاف کشف شده؛ 3. تفاوت فلسفه‌هاي علوم با فلسفه‌هاي واقعيت‌ها(غيرعلوم)؛ 4. گونه‌هاي فلسفه‌هاي مضاف به حقايق؛ 5. گونه‌هاي فلسفه‌هاي مضاف به رشته‌هاي علمي؛ 6. چيستي رئوس ثمانيه و تفاوت آن با فلسفه‌هاي علوم با رويکرد تاريخي ـ منطقي؛ 7. اجزاء علوم و تفاوت آن با فلسفه‌هاي علوم با رويکرد تاريخي ـ منطقي؛ 8. مسايل فلسفه مضاف به علوم.

 

گفتار دوم: به بررسي نظريه ديدباني به منظور تأسيس فلسفه مضاف تاريخي- منطقي که موارد ذيل را بررسي کرده است: 1- ادبيات نظريه ديدباني، روش تحقيق، نظريه يا تئوري، رويکرد يا رهيافت، چيستي روش‌شناسي، پروژه، مدل يا پارادايم، رشته‌ علمي و واقعيت، رويکرد منطقي، رويکرد تاريخي، فلسفه مضاف به علوم، فلسفه مضاف به واقعيت‌ها، دانش‌هاي درجه اول، دانش‌هاي درجه دوم، چيستي فلسفه؛ 2. روش‌شناسي کشف فلسفه‌هاي مضاف و تأسيس نظريه ديدباني؛ يعني فلسفه مضاف تاريخي ـ منطقي، 3 - فلسفه مضاف تأسيسي(نظريه ديدباني)؛ 4. ضرورت تأسيس فلسفه‌هاي مضاف به علوم با رويکرد تاريخي ـ منطق؛ پاسخ به پرسش‌ها.

 

گفتار سوم به بررسي چيستي فلسفه فلسفه اسلامي پرداخته است؛ يعني اول: تعريف فلسفه فلسفه اسلامي؛ دوم: روش فلسفه فلسفه اسلامي که بررسي موارد ذيل پرداخته است: 1- روش تحقيق در فلسفه فلسفه اسلامي، 2- تبيين روش تاريخي، 1-2: معاني تاريخ، 2-2: هيستوريسيزم، 3-2: انواع هيستوريسيزم؛ 4-2: اصول هيستوريسيزم؛ 5-2: نقد تاريخي‌نگري روش‌شناختي؛ 6-2: روش تاريخي برگزيده؛ 3- تبيين روش منطقي؛ سوم: غايت فلسفه فلسفه اسلامي؛ چهارم: مسايل فلسفه فلسفه اسلامي.

 

گفتار چهارم اين کتاب به بررسي چيستي فلسفه يونان پرداخته است و تعاريف مختلف فلسفه در مکتب ارسطويي را بيان کرده است. گفتار پنجم: به چيستي فلسفه اسلامي پرداخته است که ديدگاه فيلوسوفان ذيل را در مورد چيستي فلسفه بررسي مي‌کند: کندي، فارابي، اخوان‌الصفا؛ ابن سينا؛ ابوالبرکات بغدادي؛ لوکري؛ ابن رشد، شيخ اشراق، ميرداماد، صدرالمتألهين، محقق لاهيجي؛ حاجي سبزواري، آقا علي حکيم، محقق آملي؛ علامه شعراني، علامه طباطبايي، شهيد مطهري، آيت‌الله حسن‌زاده آملي، آيت‌الله سبحاني، آيت‌الله مصباح.

 

گفتار ششم به بررسي حکمت نوين اسلامي پرداخته شده است که در اين گفتار 1 - توصيف تعاريف فلسفه اسلامي، 2- تحليل تعاريف فلسفه اسلامي، 3- چيستي حکمت نوين اسلامي(حکمت خودي) ملاک اسلاميتِ فلسفه اسلامي، توجيه اسلاميت حکمت خودي، توجيه حکمت نوين اسلامي(حکمت خودي) پرداخته شده است.

 

گفتار هفتم به بررسي ساختار و قلمرو فلسفه اسلامي، همچون قلمرو فلسفه کندي، قلمرو فلسفه اخوان الصفاء قلمرو فلسفه مشاء، قلمرو فلسفه اشراق، قلمرو حکمت متعاليه، و همچنين بررسي فلسفه هستي چون اصالت،تشکيک وجود، وحدت وجود و ... .

 

گفتار هشتم کتاب به آسيب‌شناسي فلسفه اسلامي، روش‌شناسي کشف آسيب‌هاي فلسفه اسلامي، توصيف روش فلسفي، آسيب‌شناسي روش فلسفه، روش پيشنهادي، آسيب‌شناسي مسائل فلسفه اسلامي، پرداخته و در آخر پيشنهادهاي پاياني طرح شده است.