کافيشاپها و رستورانهای ما در روز «ولنتاين» مملو از دختران و پسران جواني است که براي تبريک ولنتاين و دادن هديه به يکديگر در آنجا جمع میشوند.
فاطمه قره داغي- امروز هياهو و هيجان در
خيابان ها ديده مي شود، مغازه هاي اجناس كادوئي لوكس و فانتزي غلغله مي شوند. شمع،
شکلات، ادکلن و... همه و همه در جعبههاي رنگي قشنگ همراه با کارتهايي که بر روي
آنها جملاتي هم نوشته شده و حاکي از عشق و علاقه طرفين است بازار داغي دارد. همه جا اسم Valentine به گوش مي خورد.
رنگ قرمز نشاني از فرارسيدن روز
ولنتاين
گويي که انگار روز بزرگي است براي جوانان
ايراني؛ تمامي مغازهها با رنگ هاي قرمز تزئين شده اند که خبر از فرارسيدن روز
ولنتاين را مي دهند. جوانان دست به جيب شده در مغازه ها آماده خريد هداياي ويژه
ولنتاين هستند. هزينه خريد عروسک هاي با قيمت هاي کلان برايشان فرقي نمي کند فقط
زيبا و بزرگ باشد بقيه ...
وارد مغازه که مي شوي از 15 ساله تا 30 ساله
براي خريد کادويي براي روز ولنتاين که براي آن ها روز ابراز عشق به کسي که دوستش
دارند است. فروشندگان فقط تبليغ مي کنند و با تبليغ وسايل خود از جوانان دعوت مي
کنند تا از مغازه آنها بازديد کنند "بهترين و ارزانترين هديه را بخريد"،
"امروز روز گرانبهايي است بشتابيد بشتابيد" با گفتن چنين جملاتي فکر
خريد را بر سر آن ها مي اندازند.
مراکز خريد به شکل ولنتايني در مي
آيند!
مراکز خريد در تهران و شهرهاي بزرگ و کوچک
ايران هم مانند بسياري از کشورها در آستانه روز 25 بهمن (14 فوريه) شکل ولنتايني
به خود ميگيرد. کافيشاپها و رستورانها هم در اين روز مملو از دختران و پسران
جواني است که براي تبريک ولنتاين و دادن هديه به يکديگر در آنجا جمع شدهاند.
خيابانها هم در اين روز ترافيکي کمسابقه را تجربه ميکنند.
شكوه و زيبايي با فرهنگ ما بيگانه
است
ملت ايران از جمله ملت هايي است كه زندگي اش
با جشن و شادماني پيوند فراواني داشته است، به مناسبت هاي گوناگون جشن مي گرفتند و
با سرور و شادماني روزگار مي گذرانده اند. اين جشن ها نشان دهنده فرهنگ، نحوه
زندگي، خلق و خوي، فلسفه حيات و جهان بيني ايرانيان باستان است. از آنجايي كه ما
با فرهنگ باستاني خود آشنا نيستيم شكوه و زيبايي اين فرهنگ با ما بيگانه شده است.
در ايران روز ولنتاين چند سالي است که بيش
از پيش رواج يافتهاست. اين مراسم در ابتدا بيشتر در بين جوانها و معمولا به دور
از چشم خانوادهها صورت ميگرفت. اما در سالهاي اخير اين رسم کم کم به درون
خانوادهها نيز نفوذ کرد و هديه ولنتاين اين روزها جزو هداياي رايج در خانوادهها
به خصوص براي زوجهاي تازه ازدواج کرده درآمده است.
ولنتاين از کجا آمد؟!
چند سالي بيش نيست که روز 14 فوريه در تقويم
جوانان ايراني؛ روز ويژه اي شده است. خصوصيتي که روزهاي ملي و سنتي ما در همان
تقويم ها از آن بي بهره اند. سده، مهرگان، تيرگان و ... شايد براي خيلي ها نام هاي
غريبه اي باشند؛ اما از هر بچه مدرسه اي كه در مورد ولنتاين سوال كني مي داند كه
"در قرن سوم ميلادي كه مطابق مي شود با اوايل امپراطوري ساساني در ايران، در
روم باستان فرمانروايي بوده است بنام كلوديوس دوم که عقايد عجيبي داشته است از
جمله اينكه سربازي خوب خواهد جنگيد كه مجرد باشد. از اين رو ازدواج را براي
سربازان امپراطوري روم قدغن مي كند. كلوديوس به قدري بي رحم و فرمانش به اندازه اي
قاطع بود كه هيچ كس جرات كمك به ازدواج سربازان را نداشت. اما كشيشي به نام
والنتيوس(والنتاين)،مخفيانه عقد سربازان رومي را با دختران محبوبشان جاري مي كرد. كلوديوس
دوم از اين جريان خبردار مي شود و دستور مي دهد كه والنتاين را به زندان بيندازند.
ولنتاين در زندان عاشق دختر زندانبان مي شود. سرانجام كشيش به جرم جاري كردن عقد، با
قلبي عاشق اعدام مي شود...بنابراين او را به عنوان فدايي راه عشق مي دانند و از آن
زمان نماد و سمبلي براي عشق مي شود!"
اما كمتر كسي است كه بداند در ايران باستان،
ولنتاين به چه معناست. چون روميان از سه قرن پس از ميلاد، روزي موسوم به روز عشق
برايشان وجود داشته است و حالا ما ايرانيان به پشتيباني از آنها اين سنت را در
کشور خود ادامه داده ايم.
جالب است بدانيد كه اين روز در تقويم جديد
ايراني دقيقا مصادف است با 29 بهمن، يعني تنها 4 روز پس از ولنتاين فرنگي است! اين
روز "سپندارمذگان" يا "اسفندارمذگان" نام داشته است. فلسفه
بزرگداشتن اين روز به عنوان "روز عشق" به اين صورت بوده است كه در ايران
باستان هر ماه را سي روز حساب مي كردند و علاوه بر اينكه ماه ها اسم داشتند، هريك
از روزهاي ماه نيز يك نام داشتند. بعنوان مثال روز اول "روز اهورا
مزدا"، روز دوم، روز بهمن (سلامت، انديشه) كه نخستين صفت خداوند است، روز سوم
ارديبهشت يعني "بهترين راستي و پاكي" كه باز از صفات خداوند است، روز
چهارم شهريور يعني "شاهي و فرمانروايي آرماني" كه خاص خداوند است و روز
پنجم "سپندار مذ" بوده است.
"اسپندارمذگان" لقب ملي زمين يعني
گستراننده، مقدس، فروتن است. زمين نماد عشق است چون با فروتني، تواضع و گذشت به
همه عشق مي ورزد. زشت و زيبا را به يك چشم مي نگرد و همه را چون مادري در دامان پر
مهر خود امان مي دهد. به همين دليل در فرهنگ باستان اسپندارمذگان را بعنوان نماد
عشق مي پنداشتند. در هر ماه، يك بار، نام روز و ماه يكي مي شده است. در همان روز
كه نامش با نام ماه مقارن مي شد، جشني ترتيب مي دادند که با نام آن روز و ماه
تناسب داشت. همين طور روز پنجم هر ماه سپندارمذ يا اسفندارمذ نام داشت كه در ماه
دوازدهم سال كه آن هم اسفندارمذ نام داشت، جشني با همين عنوان مي گرفتند.
توجه به ابعاد هويتي جوانان مانع
ورود عشق غربي!
اما ولنتاين در ايران بيش از اينکه جايي
باشد براي تحکيم روابط عاطفي بين افراد جامعه خصلت ديگري پيدا کردهاست. ولنتاين
در بين ايرانيها بيش از آنکه در جملات، اعمال و احساسات عاشقانه بروز کند در
ويترين مغازههاي رنگارنگ بروز کردهاست.
جوانان ايراني بيش از آنکه به دنبال علاقه
و اشتياق واقعي نهفته در پشت هداياي ولنتاين باشند به ارزش مادي آنان توجه دارند.
اين موضوع در بين جوانان ايراني بسيار رايج است که براي ابراز علاقهاي که ميتواند
با يک دسته گل رز يا يک کارت پستال انجام شود در روز ولنتاين هديههاي بسيار گران
قيمت ميخرند. به نوعي در برخي از بخشهاي جامعه ارزش اين هديهها نمايانگر ميزان
عشق و علاقه افراد به حساب ميآيد.
اين اتفاق در واقع بازنمايي کننده فرهنگ
اقتصاد زده و مصرفگرا در جامعه ايران است که ميتوان آن را در بسياري از بخشهاي
جامعه مشاهده کرد.
همانطور که در بسياري از داستانهاي عاشقانه
فارسي مانند خسرو و شيرين ميبينيم در عشق ايراني همواره صاحبان قدرت و منابع مالي
بيشتر برنده ماجراهاي عشقي بودهاند و عشق طبقات محروم همواره محکوم به شکست بوده
است. بنابراين اين ديد نسبت به هداياي روز ولنتاين چيزي است که زاده تاريخ و فرهنگ
جامعه ايران است.
بنابراين مي توان گفت که کشور ما داراي يک
فرهنگ اسلامي ايراني غني است که در آن بسياري از مناسبت هاي ويژه براي ابراز عشق و
محبت وجود دارد و با نهادينه کردن و ويژگي خاص بخشيدن به اين روزها باعث مي شود تا
جوانان ما از فرهنگ غرب تبعيت نکنند و مناسبت ها و جشن هاي ايراني اسلامي را
بپذيرند.
و اما آخر...
به نظر ميرسد توجه به ابعاد هويتي نيازهاي جوانان كشور و معرفي
شايسته رسوم و آيينها، انديشه و افكار چهرههاي شاخص و در مجموع اجزاي هويت بخش
فرهنگ و تمدن ايراني و اسلامي از سوي نهادهاي مسئول ميتواند از رخدادهايي نظير
«ولنتاين» كه امروزه به يك تهديد و خطر براي جوانان و جامعه انگاشته ميشود، فرصتي
براي ايجاد شور و شادي در جامعه بسازد.
بنابر اين مي توان گفت تنها راهي که مي براي
مقابله با اين رويداد بايد در نظر داشت، ترويج و پررنگسازي سنتهاي اصيل ايران
اسلامي است و البته سكوت و ناديده گرفتن آن، در واقع راهكار مناسبي براي كنترل و
به قولي رسميت ندادن به آن نيست بلکه راهي براي کمرنگ تر کردن اين رويداد در بين
جوانان است.